blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan nu aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een e-mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.
Verslag van de ‘Ontwikkeldag’ Nederlands, 27 januari 2026
Door Maartje Zijnge en Nellianne van Schaik
Bij het beproeven van de examenprogramma’s Nederlands zijn de deelnemende leraren het proefkonijn. Zij zijn de eersten die de nieuwe examenprogramma's voor vmbo, havo en vwo uitproberen in de praktijk: in onderwijs en toetsing. En hoewel ze het idee kunnen hebben dat ze nog maar net begonnen zijn - het schooljaar vliegt immers voorbij -, zitten ze al volop in het tweede en laatste blok waarin nog een heel aantal eindtermen beproefd moeten worden. De tussentijdse evaluatie ligt achter hen (zie hier het verslag van die dag), en de laatste fase, met lessen over meervoudig tekstbegrip, taalbeschouwing en literatuur, is aangebroken.
Het ontwerpen van die lessen vraagt veel. Leraren zijn kundig in hun vak en vaak zeer ervaren in het lesgeven, maar best veel inhouden uit de conceptexamenprogramma’s zijn nieuw. Ook het integreren van kennis en vaardigheden is voor veel leraren nog een zoektocht. En dan is er de tijd: het ontwerpen van een lessenserie waarin alle fases van het ontwikkelproces – van analyse tot en met evaluatie – zorgvuldig zijn doorlopen, is een intensief proces en niet altijd eenvoudig in te passen in de dagelijkse praktijk.
Daarom was er op dinsdag 27 januari een ‘Ontwikkeldag’ voor alle leraren Nederlands die betrokken zijn bij het beproeven. Deze dag werd georganiseerd door curriculumontwikkelaars Nellianne van Schaik, Lotte Straatsma en Jocelijn Pleumeekers, samen met lerarenopleider en leraar Nederlands Maartje Zijnge. We begonnen met een opwarmertje, de bliksembingo. Leraren gingen met elkaar in gesprek aan de hand van uitspraken als ‘De les bevatte een authentieke taalhandeling’ of ‘De nieuwe lesinhoud hebben we ook op een vernieuwende manier getoetst’. Zo werd meteen zichtbaar hoeveel ervaring, herkenning en variatie er al is in de onderwijspraktijk. Daarna blikten we gezamenlijk terug én vooruit op het beproefproces. Waar staan we nu? In hoeverre zien leraren de vooraf geformuleerde ontwerpprincipes terug in hun lessen? En hoe kun je in elke fase van het ontwikkelproces – van ontwerp tot uitvoering – je materiaal en je onderwijs evalueren? Dit biedt leraren houvast én taal om hun eigen keuzes te duiden.
Na de lunch volgden twee workshoprondes, waarvoor de leraren zich vooraf hadden ingeschreven. Vier lerarenopleiders namen de deelnemers mee in specifieke ontwerpprincipes binnen hun eigen expertisegebied en ondersteunden hen bij het ontwikkelen, aanscherpen of evalueren van lesmateriaal. Linda Ackermans ging met leraren aan de slag met Young Adult-literatuur, Femke Meesters met meervoudig tekstbegrip, Monica Koster met schrijfvaardigheid en Maartje Zijnge met taalbeschouwing.
In de workshops stond steeds dezelfde vraag centraal: hoe werk je betekenisvol met de eindtermen? De leraren kregen concrete voorbeelden te zien van hoe verschillende eindtermen in samenhang onderwezen en getoetst kunnen worden, en hoe ontwerpprincipes daarbij richting kunnen geven zonder de professionele ruimte te beperken.
We sloten de dag af met een oproep om de komende maanden zoveel mogelijk gebruik te blijven maken van de expertise van de lerarenopleiders. Zij denken graag mee over bestaand lesmateriaal, over nieuwe lesideeën, over evaluatie van het ontwikkelproces en over passende toetsing. De ‘Ontwikkeldag’ bleek inspirerend voor alle betrokkenen. Leraren konden elkaar herkennen, bevragen en inspireren, en kregen nieuwe handvatten om verder te bouwen aan hun lessen. Lerarenopleiders kregen op hun beurt een waardevol inkijkje in de dagelijkse praktijk van het (vernieuwde) vak Nederlands. Die ervaringen nemen zij weer mee naar de lerarenopleidingen, waar toekomstige leraren worden voorbereid op onderwijs dat in beweging is en dat we samen blijven ontwikkelen.
blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan nu aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een e-mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.